Een liedeken van den slach van Blangijs | Amsterdam University Press Journals Online
2004
Volume 29 Number 2
  • ISSN: 0929-8592
  • E-ISSN: 2667-1689

Abstract

Abstract

(‘a song of the battle of Blangijs’), printed in the Antwerp Songbook of 1544, is a popular political song which stands out for its substantial Flemish identification. The lyrics chant the Habsburg victory over the French in 1479 but must date from a later time because of literary and political discrepancies. Compared to other narrative sources regarding the event, the song resembles the sixteenth-century Habsburg memory tradition concerning the battle. These discursive resemblances, the intense Flemish identification and a call for a new victory in the last verse situate the song’s creation and performance in the early sixteenth century. In the 1520s, the memory of the battle must have been relevant again during a Habsburg campaign against the French. This article emphasizes the importance of both the historical and the literary background of a political song. Only multidisciplinary analysis can connect the sung events to events of singing, to finally shed light on a medieval song’s political function.

Loading

Article metrics loading...

/content/journals/10.5117/QUE2022.2.002.NUYT
2022-12-01
2024-06-17
Loading full text...

Full text loading...

/deliver/fulltext/09298592/29/2/QUE2022.2.002.NUYT.html?itemId=/content/journals/10.5117/QUE2022.2.002.NUYT&mimeType=html&fmt=ahah

References

  1. Anderson, Benedict, Imagined communities: Reflections on the origin and spread of nationalism. London: Verso books, 1983.
    [Google Scholar]
  2. Beane, Henri & J.d’Arbaumont (ed.), Mémoires d’Olivier de La Marche: maître d’hôtel et capitaine des gardes de Charles le Téméraire, Paris: Société de l’histoire de France, 1883.
    [Google Scholar]
  3. Bibliothèque nationale de France, ‘Joannes de Westfalia’, op: Bibliothèque nationale de France. 2022. <https://data.bnf.fr/fr/15078590/joannes_de_westfalia/> (geraadpleegd op 01-04-2021).
    [Google Scholar]
  4. Blockmans, Wim, Keizer Karel V, 1500-1558: de utopie van het keizerschap. Leuven: Van Halewyck, 2001.
    [Google Scholar]
  5. Bousmar, Eric, ‘Duchesse de Bourgogne ou “povre desolée pucelle”? Marie face à Louis XI dans les chapitres 45 et 46 des Chroniques de Jean Molinet’, in: JeanDevaux (red.), Jean Molinet et son temps: Actes des rencontres internationales de Dunkerque, Lille et Gand, Turnhout: Brepols, 2013, 97-113.
    [Google Scholar]
  6. Briggs, Asa & PeterBurke, A social history of the media: From Gutenberg to the Internet. Cambridge: Polity Press, 2009.
    [Google Scholar]
  7. Brinkman, Herman, ‘Het Kerelslied: van historielied tot lyriek van het beschavingsoffensief’, in: Queeste9 (2002), 98–116.
    [Google Scholar]
  8. Burke, Peter, Popular culture in early modern Europe. London: Routledge, 2017.
    [Google Scholar]
  9. Buylaert, Frederik. ‘Memory, Social Mobility and Historiography: Shaping Noble Identity in the Bruges Chronicle of Nicholas Despars († 1597)’, in: Revue Belge de Philologie et d’histoire88 (2010), 377–408.
    [Google Scholar]
  10. Buylaert, Frederik & JelleHaemers, ‘Record-Keeping and Status Performance in the Early Modern Low Countries’, in: Past & Present (2016), 131-150.
    [Google Scholar]
  11. Damen, Mario, ‘Heren met banieren: De baanrotsen van Brabant in de vijftiende eeuw’, in: MarioDamen en LouisSicking (red.), Bourgondië voorbij. De Nederlanden 1250-1650. Liber alumnorum Wim Blockmans, Hilversum: Verloren, 2010, 139-158.
    [Google Scholar]
  12. Demets, Lisa. Onvoltooid verleden: politiek, historiografie en de handschriftelijke variatie van de Excellente Cronike van Vlaenderen (1400-1550). Doctoraatsthesis, Universiteit Gent, 2019.
    [Google Scholar]
  13. Demets, Lisa, Onvoltooid verleden: de handschriften van de ‘Excellente Cronike van Vlaenderen’ in de laatmiddeleeuwse Vlaamse steden (1440-1500). Hilversum: Verloren, 2020.
    [Google Scholar]
  14. De Jonghe, Jan, Cronijcke van den lande ende graefscepe van Vlaenderen. Rotterdam: Messchert, 1842. Dewitte, Alfons, ‘Adriaen de But 1463-1464’, in: Biekorf109 (2009), 363.
    [Google Scholar]
  15. Doutrepont, Georges, en OmerJodogne, Chroniques de Jean Molinet II. Bruxelles: Académie Royale de Belgique, 1935.
    [Google Scholar]
  16. Duke, Alastair, ‘The elusive Netherlands. The question of national identity in the early modern Low Countries on the eve of the Revolt’, in: BMGN-Low Countries historical review119 (2004), 10-38.
    [Google Scholar]
  17. Dumolyn, Jan en JelleHaemers, ‘Political Poems and Subversive Songs. The Circulation of ‘Public Poetry in the Late Medieval Low Countries’, in: Journal of Dutch Literature5 (2014), 1-22.
    [Google Scholar]
  18. Dumolyn, Jan, ‘Het corporatieve element in de Middelnederlandse letterkunde en de zogenaamde laatmiddeleeuwse burgermoraal’, in: Spiegel der Letteren2 (2014), 123-154.
    [Google Scholar]
  19. Dumolyn, Jan, ‘Political Communication and Political Power in the Middle Ages: A Conceptual Journey’, in: Edad Media13 (2012), 33-55.
    [Google Scholar]
  20. Emerson, Catherine, Olivier de La Marche and the Rhetoric of Fifteenth-Century Historiography. Woodbridge: Boydell Press, 2004.
    [Google Scholar]
  21. Flood, John. Poets laureate in the Holy Roman Empire: a bio-bibliographical handbook. Berlin: De Gruyter, 2011.
    [Google Scholar]
  22. Fris, Victor, Les chroniques d’Adrien de But. Bruxelles: Kiessling, 1901.
    [Google Scholar]
  23. Fris, Victor, Notes sur les oeuvres historiques de Jacques de Meyere. Bruxelles: Weissenbruch, 1920.
    [Google Scholar]
  24. Gagné, John, ‘Counting the dead: traditions of enumeration and the Italian wars’, in: Renaissance Quarterly67 (2014), 791-840.
    [Google Scholar]
  25. Gerritsen, W.P., ‘Het Antwerps Liedboek’, in: Gerritsen (red.), Het Antwerps Liedboek, 87 melodieën op teksten uit “Een Schoon Liedekens-Boeck” van 1544, VIII–XLI. Amsterdam: Vereniging voor Nederlandse Muziekgeschiedenis, 1972.
    [Google Scholar]
  26. Gerritsen, W.P., ‘Jan en Jenneken en de mondelinge overlevering van balladen’, in: FrankWillaert (red.), Een zoet akkoord: Middeleeuwse lyriek in de Lage Landen. Amsterdam: Prometheus, 1992, 287-302.
    [Google Scholar]
  27. Gilliodts-Van Severen, Louis, Inventaire des archives de la ville de Bruges. Section 1: inventaire des chartes IV. Bruges: Gailliard, 1876.
    [Google Scholar]
  28. Golubeva, Maria, Models of Political Competence: The Evolution of Political Norms in the Works of Burgundian and Habsburg Court Historians, C. 1470-1700. Leiden: Brill, 2013.
    [Google Scholar]
  29. Grijp, Louis Peter, Het Nederlandse lied in de gouden eeuw. Amsterdam: Meertens Instituut, 1991.
    [Google Scholar]
  30. Grijp, Louis Peter, en Dieuwkevan der Poel, ‘Introduction, in: LouisGrijp & DieuwkeVan der Poel (red.), Identity, Intertextuality, and Performance in Early Modern Song Culture. Leiden: Brill, 2016, 1-38.
    [Google Scholar]
  31. Gunn, Steven, DavidGrummitt & HansCools, War, state, and society in England and the Netherlands 1477-1559. Oxford: Oxford University Press, 2007.
    [Google Scholar]
  32. Haemers, Jelle, ‘Autour de Jean Molinet. La mémoire collective à la cour habsbourgeoise et l’alternative des élites urbaines en Flandre (XVe-XVIe siècles)’, in: JeanDevaux (red.), Jean Molinet et son temps: Actes des rencontres internationales de Dunkerque, Lille et Gand (8-10 novembre 2007). Turnhout: Brepols, 2013.
    [Google Scholar]
  33. Haemers, Jelle, De strijd om het regentschap over Filips de Schone. Opstand, facties en geweld in Brugge, Gent en Ieper (1482-1488). Gent: Academia Press, 2014.
    [Google Scholar]
  34. Haemers, Jelle, For the Common Good: State Power and Urban Revolts in the Reign of Mary of Burgundy (1477–1482). Turnhout: Brepols, 2009.
    [Google Scholar]
  35. Honemann, Volker, ‘Politische Lieder und Sprüche im späten Mittelalter und der frühen Neuzeit’ in: Die Musikforschung50 (1997), 399-421.
    [Google Scholar]
  36. Jappe Alberts, Wybe (ed.), Dit sijn die wonderlijcke oorloghen van den doorluchtighen hoochgheboren prince, Keyser Maximiliaen. Groningen: Wolters, 1957.
    [Google Scholar]
  37. Joldersma, Hermina (ed.), Het Antwerps Liedboek: a critical edition. Princeton: Princeton University, 1982.
    [Google Scholar]
  38. Kellermann, Karina, Abschied vom” historischen Volkslied”: Studien zu Funktion, Ästhetik und Publizität der Gattung historisch-politische Ereignisdichtung. Vol. 90. Berlin: De Gruyter, 2000.
    [Google Scholar]
  39. K[ervyn de Lettenhove, Joseph] (ed.), Gedenkschriften van Mer Jan, Heere van Dadizeele. Bruges: Vandecasteele-Werbrouck, 1850.
    [Google Scholar]
  40. Kervyn de Lettenhove, Joseph, Chroniques relatives à l’histoire de la Belgique sous la domination des ducs de Bourgogne. Bruxelles: F. Hayez, 1870.
    [Google Scholar]
  41. Lambert, Veronique, ‘De Guldensporenslag van fait-divers tot ankerpunt van de Vlaamse identiteit (1302-1838): de natievormende functionaliteit van historiografische mythen’ in: BMGN-Low Countries Historical Review115 (2000), 365-391.
    [Google Scholar]
  42. Lecuppre, Elodie, ‘L’histoire de la principauté de Bourgogne en chansons: une propagande bien orchestrée’, in: LaurentHublot & LaurentVissière (red.), Les paysages sonores du Moyen Âge à la Renaissance. Rennes: Presses Universitaires de Rennes, 2016, 125-42.
    [Google Scholar]
  43. Maddens, Nicolaas, De beden in het graafschap Vlaanderen tijdens de regering van keizer Karel V.:(1515-1550) I-II. Ongepubliceerde doctoraatsthesis Universiteit Gent; Gent, 1978.
    [Google Scholar]
  44. McIlvenna, Una, ‘The Power of Music: The Significance of Contrafactum in Execution Ballads’, in: Past & Present229 (2015), 47-89.
    [Google Scholar]
  45. McIlvenna, Una, ‘When the News was Sung: Ballads as news media in early modern Europe’, in: Media History22 (2016), 317-333.
    [Google Scholar]
  46. Musper, H. Th, Kaiser Maximilians I. Weisskunig. Stuttgart: W. Kohlhammer Verlag, 1956.
    [Google Scholar]
  47. Nuyts, Linde, ‘“Burgundians let us sing joyously”, the performance of emotions in printed political popular songs: the case of the Antwerp Songbook (1544)’, in: JoséAntonio Jara Fuente (red.), Emociones políticas y políticas de la emoción. Las sociedades urbanas en la Baja Edad Media. Madrid: Dykinson, 2021, 199-223.
    [Google Scholar]
  48. Nuyts, Linde, ‘Een vrolic liet van datter cortelinge is gesciet. Politieke liedjes in de laatmiddeleeuwse Nederlanden’, in: Madoc33 (2019), 151-161.
    [Google Scholar]
  49. Nuyts, Linde, ‘From siege to songbook: late medieval folk song as political memory’, in: SteveRoud & DavidAtkinson (red.), Old songs, new discoveries: selected papers from the 2018 Folk Song Conference. London: The Ballad Partners, 2019, 131-145.
    [Google Scholar]
  50. Oosterman, Johan, ‘De “Excellente cronike van Vlaenderen” en Anthonis de Roovere’, in: Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde118 (2002), 22-37.
    [Google Scholar]
  51. Oosterman, Johan, ‘O Fortuna. Tragiek, troost en vastberadenheid’, in: Nederlandse Letterkunde10 (2005), 98-105.
    [Google Scholar]
  52. Picot, Emile & HenriStein (ed.), Recueil de pièces historiques imprimées sous le règne de Louis XI reproduites en fac-similé. Paris: s.n., 1923.
    [Google Scholar]
  53. Pleij, Herman, ‘De verguizing van de rederijkerij’, in Literatuur: Tijdschrift over Nederlandse letterkunde11 (1994), 225-232.
    [Google Scholar]
  54. Pleij, Herman, ‘Een onbekend historielied over het beleg van Poederooijen in 1507’, in Weerwerk. Opstellen aangeboden aan Garmt Stuiveling. Assen: Van Gorcum, 1973, 19-31.
    [Google Scholar]
  55. Pollmann, Judith, Memory in Early Modern Europe, 1500-1800. Oxford: Oxford University Press, 2017.
    [Google Scholar]
  56. Reynaert, Joris, ‘Onhoofse liederen: Thematische genres en types in het Gruuthuseliedboek’, in Willaert, Frank (red.), Een zoet akkoord: Middeleeuwse lyriek in de Lage Landen. Amsterdam: Prometheus, 1992, 154-169.
    [Google Scholar]
  57. Salmen, Walter, ‘Das gemachte ‘neue Lied’ im Spätmittelalter’, in: RolfWilhelm Brednich, LutzRöhrich, & WolfgangSuppan (red.), Handbuch des Volksliedes, dl. I, München: Fink, 1973, 407-420.
    [Google Scholar]
  58. Sauerman, Dieter, ‘Das historisch-politische lied’, in RolfWilhelm Brednich, , LutzRöhrich, & WolfgangSuppan (red.), Handbuch des Volksliedes, dl. I, München: Fink, 1973, 293-322.
    [Google Scholar]
  59. Schauerte, Thomas, Die Ehrenpforte für Kaiser Maximilian I.: Dürer und Altdorfer im Dienst des Herrschers (Kunstwissenschaftliche Studien). München: Deutscher Kunstverlag, 2001.
    [Google Scholar]
  60. Silver, Larry, Marketing Maximilian: the visual ideology of a Holy Roman Emperor. Princeton: Princeton University Press, 2008.
    [Google Scholar]
  61. Stein, Henri, Olivier de la Marche: historièn, poète et diplomate bourguignon. Bruxelles: Hayez, 1888.
    [Google Scholar]
  62. Steinkamp, Philipp, ‘Dichtung als Propaganda? Die historisch-politische Ereignisdichtung zum Landshuter Erbfolgekrieg (1504/05)’, in: JudithKessler, Ursula Kundert, Ursula & JohanOosterman (red.), Controversial Poetry 1400-1625. Leiden: Brill, 2020, 87-120.
    [Google Scholar]
  63. Van Anrooij, Wim, ‘Het korte lied over de moord op graaf Floris V’, in: Spiegel der letteren44 (2005), 299-321.
    [Google Scholar]
  64. Van Bruaene, Anne-Laure, De Gentse memorieboeken als spiegel van stedelijk historisch bewustzijn (14de tot 16de eeuw). Gent: Maatschappij voor Geschiedenis en Oudheidkunde, 1998.
    [Google Scholar]
  65. Van Bruaene, Anne-Laure, ‘The Habsburg theatre state. Court, city and the performance of identity in the early modern southern Low Countries’, in: RobertStein & JudithPollmann (red.) Networks, Regions and Nations, 131-150. Leiden: Brill, 2009.
    [Google Scholar]
  66. Van Der Poel, Dieuwke, DirkGeirnaert, JohanOosterman & HerminaJoldersma, (ed.), Het Antwerps Liedboek. Reconstructie van de melodieën door LouisPeter Grijp. 2 dln. Tielt: Lannoo, 2004.
    [Google Scholar]
  67. Van Der Poel, Dieuwke, ‘The Power of Song’, in: JudithKeßler, UrsulaKundert & JohanOosterman (red.), Controversial Poetry 1400–1625. Leiden: Brill, 2020, 41-58.
    [Google Scholar]
  68. Van Vlaenderen, Beatrijs, ‘Verhalende bronnen en mentaliteitsgeschiedenis. Het voorbeeld van een anonieme, ongedateerde kroniek over de jaren 1477-1482: “Die wonderlijcke oorloghen van Keyser Maximiliaen”’, in: Handelingen der Maatschappij voor Geschiedenis en Oudheidkunde te Gent, 1984, 35-68.
    [Google Scholar]
  69. Verbruggen, Jan, ‘Arms and the art of war: the Ghentenaar and Brugeois militia in 1477-79’, in: Journal of Medieval Military History7 (2009), 135-146.
    [Google Scholar]
  70. Verbruggen, Jan, De slag bij Guinegate: 7 augustus 1479: de verdediging van het graafschap Vlaanderen tegen de koning van Frankrijk; 1477-1480. Brussel: Koninklijk Legermuseum, 1993.
    [Google Scholar]
  71. Verbruggen, Jan & KellyDe Vries, ‘Flemish Urban Militias against French Cavalry Armies in the Fourteenth and Fifteenth Centuries’, in: Journal of Medieval Military History1 (2002), 145-169.
    [Google Scholar]
  72. Vermeersch, Louise, Multimedia in de stad: interacties tussen het geschreven, gedrukte en gesproken woord in de Gentse publieke sfeer (1550-1585). Doctoraatsthesis, Universiteit Gent, 2019.
    [Google Scholar]
  73. Vulto, Renée, ‘Waer vriendenmin gaet, hand aen hand, met liefde voor het Vaderland: Het zingen van politieke liederen als verbindende praktijk in het Nederlandse revolutietijdvak (1780-1815)’, in: Tijdschrift voor geschiedenis (2021), 617-638.
    [Google Scholar]
  74. Wiesflecker, Hermann, Kaiser Maximilian I. München: Oldenbourg, 1971.
    [Google Scholar]
  75. Dits die Excellente Chronijcke van Vlaenderen. Antwerpen: Willem Vorsterman, 1531. <https://www.dbnl.org/tekst/_dit004dits01_01/index.php> (geraadpleegd op 31-05-2021).
    [Google Scholar]
  76. Gent, Universiteitsbibliotheek Gent, hs. 2552, hs. 2563, hs. 3792. (‘memorieboeken van Gent’)
http://instance.metastore.ingenta.com/content/journals/10.5117/QUE2022.2.002.NUYT
Loading
/content/journals/10.5117/QUE2022.2.002.NUYT
Loading

Data & Media loading...

This is a required field
Please enter a valid email address
Approval was a Success
Invalid data
An Error Occurred
Approval was partially successful, following selected items could not be processed due to error