FORUM+ - Volume 27, Issue 2, 2020

In de woonomgeving van mensen met dementie is er zelden plaats voor kunst en creativiteit. Het project De ontwerpende attitude probeerde een collaboratief ontwerpproces in de zorg op gang te trekken waarin niet alleen rekening wordt gehouden met de mens met dementie, maar ook met de zorgverlener, de mantelzorger en de vrijwilliger. Samen met student-ontwerpers werd vanuit de kunsten gezocht naar vormen van co-creatie.

In 2018 nodigde het stadsbestuur van de stad Antwerpen het activistische architectuurcollectief Recetas Urbanas uit om in het kader van het Barokjaar een groen participatief werk te maken op het De Coninckplein. Dit artikel analyseert het proces waarin dit werk, Montaña Verde, tot stand kwam. Het laat zien hoe het project zich manoeuvreerde tussen de openbare en civiele ruimte en hoe dit de mate en wijze van participatie heeft beïnvloed.

Een filmmaker en een schrijver corresponderen over hun samenwerking. Beiden verkennen ze in hun werk het verband tussen landschap en (het vrouwelijk) lichaam. Aan de hand van die gedeelde metafoor willen ze in Death Valley, Californië, onderzoeken hoe ze beeld en taal als twee autonome vertelvormen kunnen inzetten in een video-essay over kwetsuur. Vanuit ervaringen en technisch beeldonderzoek in het landschap enerzijds, en vanuit literaire reflecties anderzijds, proberen ze tot een gedeeld methodologisch kader te komen.

Marloeke van der Vlugt creëert sculpturale en ruimtelijke installaties die het publiek uitnodigen om te interacteren met lichamen, organismen, objecten en materialen op een niet-hiërarchische manier. Haar doel is om het bewustzijn van de wederkerige aard van ons in-de-wereld-zijn te vergroten. Ze deelt de visie van filosofe Jane Bennett wanneer die stelt dat alle materialiteiten een eigen vorm van agency en een dynamische relatie met hun omgeving hebben. Om dit open wereldbeeld te kunnen ervaren, gunnen haar installaties het publiek of de participanten de tijd en ruimte om events te verkennen, die ontstaan door de wederzijdse relatie tussen hun eigen lichaam en de andere materialiteiten. Ze maakt gebruik van strategieën zoals multisensoriële activering, ruimtelijke vormgeving of gegidste rondleiding, om het publiek of de participanten gevoelig te maken voor een wereld die bevolkt wordt door actieve, veranderlijke voorwerpen in plaats van passieve objecten.

In dit essay bevraagt Marlies De Munck de politieke slagkracht van hedendaagse kunst. Aan de hand van de metaforen van verticaliteit en horizontaliteit onderscheidt ze twee dominante dynamieken in artistieke betekenisvorming. Terwijl verticale betekenis zich bevindt in een ideële ruimte onder, achter of boven de fenomenen, bestaat horizontale betekenis in de materiële ervaring zelf. Het uitgangspunt is dat verticale betekenis tegenwoordig onder druk staat. Aan de hand van enkele kunstwerken pleit dit essay voor het (her)openen van een symbolische verticale ruimte, om politieke recuperatie van de verticaliteit te dwarsbomen.