Degene en diegene als multifunctionele demonstrativa van 1200 tot heden | Amsterdam University Press Journals Online
2004
Volume 29, Issue 1
  • ISSN: 1384-5845
  • E-ISSN: 2352-1171

Abstract

Abstract

This research aims to provide a diachronic analysis of the developments in the Dutch pronouns / ‘the one/those who’, from 1200 to the present, as cataphor and anaphor. To achieve our aim, three research questions will be answered: (i) how have form and meaning in the use of / developed over the years? (ii) which developments can be specifically identified in the last two decades? and (iii) what differences are there in contemporary Dutch between anaphoric , the ordinary free anaphors / ‘he/she’ and the demonstrative ‘that’? Firstly, the different stages of Dutch from 1200 to the present are discussed on the basis of language data collected with a large number of digital corpora and other digital text material, and additional observations of oral and written language use. Then the data described will be analyzed in a diachronic context, in which the first two research questions will be answered. It will appear that in the course of time and are differentiated, each in their own way, as cataphor and anaphor, and that all developments indicate a widening use and an optimal division of labour between these pronouns. Finally, six differences are discussed between , the anaphors / and the demonstrative . This study presents the first diachronic overview of the changes in the use of / in the period from 1200 to the present.

Loading

Article metrics loading...

/content/journals/10.5117/NEDTAA2024.1.008.NIJE
2024-06-01
2024-07-21
Loading full text...

Full text loading...

References

  1. Balk-Smit Duyzentkunst, F. (2007). Grammatica voor iedereen. Den Haag: Sdu.
    [Google Scholar]
  2. Bart, P. van & A.Sturm (1987). Zinsanalyse en de termen die daarbij gebruikt worden. Den Haag: Nijhoff.
    [Google Scholar]
  3. Boer, M. G. de (2001). Anaforische degene. Nederlandse Taalkunde6, 290-305.
    [Google Scholar]
  4. Boer, T. de (2011). Taalhandboek Nederlands. Gebruiksaanwijzing van de Nederlandse taal. Utrecht: Van Dale.
    [Google Scholar]
  5. Boon, T. den & R.Hendrickx (2015). Groot woordenboek van de Nederlandse taal. Dl. 1. Utrecht/Antwerpen: Van Dale Uitgevers.
    [Google Scholar]
  6. Brill, W.G. (1852). Nederlandsche spraakleer. Leer van den volzin (syntaxis). Leiden: Brill.
    [Google Scholar]
  7. Caron, W.J.H. (1958) (ed.). Petrus Leupenius, Aanmerkingen op de Neederduitsche Taale en Naaberecht (1653 en 1654). Groningen/Djakarta: Wolters.
    [Google Scholar]
  8. CGN (2004)=Corpus Gesproken Nederlands. <https://portal.clarin.inl.nl/opensonar_frontend/opensonar/search>.
    [Google Scholar]
  9. CHN (2013)=Corpus hedendaags Nederlands. <https://portal.clarin.inl.nl/corpus-frontend-chn/chn-extern/search/>.
    [Google Scholar]
  10. CLMVN (2017)=Corpus Laatmiddel- en Vroegnieuwnederlands. <https://www.nederlab.nl/onderzoeksportaal/>.
    [Google Scholar]
  11. Comrie, B. (1989). Language universals and linguistic typology. Chicago: University of Chicago Press.
    [Google Scholar]
  12. Coppen, P.-A. (2002). De Boer, de ezel en de tienermeisjes. Over de ezelanafoor d(i)egene. Nederlandse Taalkunde7, 201-214.
    [Google Scholar]
  13. CG (2018)=Corpus Gysseling. <https://ivdnt.org/corpora-lexica/corpus-gysseling/>.
    [Google Scholar]
  14. CM (2017)=Corpus Middelnederlands. <https://ivdnt.org/corpora-lexica/corpus-middelnederlands/>.
    [Google Scholar]
  15. Cosijn, P.J. (1886). Nederlandsche spraakkunst. Etymologie. Haarlem: Bohn.
    [Google Scholar]
  16. Dale, J.H. van (1872). Nieuw woordenboek der Nederlandsche taal. ’s Gravenhage enz.: Nijhoff enz.
    [Google Scholar]
  17. DBNL=Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. <https://www.dbnl.org/titels/index.php?c=18)>.
  18. De Witte, G. (1713). Ontwerp van een Nederduytsche spraek-konst; voornamelijk voor het Land-schap van Vlaenderen. Meenen: Ven den Eynden.
    [Google Scholar]
  19. Dibbets, G.R.W. (1985). Twe-spraack vande Nederduitsche letterkunst. 1584. Assen/Maastricht.
    [Google Scholar]
  20. Fontein, A.M. & A.Pescher-ter Meer (1985). Nederlandse grammatica voor anderstaligen. Utrecht: NCB.
    [Google Scholar]
  21. Foolen, A. (2019). Quo vadis pragmatics? From adaptation to participatory sensemaking. Journal of Pragmatics145, 39-46.
    [Google Scholar]
  22. Haeseryn, W., K.Romijn, G.Geerts, J.de Rooij & M.C.van den Toorn (red.) (1997). Algemene Nederlandse Spraakkunst. Tweede, geheel herziene druk. Groningen/Deurne: Martinus Nijhoff uitgevers/Wolters Plantyn. 2 banden.
    [Google Scholar]
  23. Hertog, C.H. den (1973). Nederlandse spraakkunst. De leer der woordsoorten. Amsterdam: Versluys.
    [Google Scholar]
  24. Horst, J. van der & K.van der Horst (1999). Geschiedenis van het Nederlands in de twintigste eeuw. Den Haag: Sdu.
    [Google Scholar]
  25. Houët, H. (2002). Kramers stijlgids. Utrecht: Het Spectrum.
    [Google Scholar]
  26. Huitema, R. (2011). Van Dale grammatica Nederlands (NT2). Utrecht: Van Dale.
    [Google Scholar]
  27. Kaiser, E. (2011). Salience and contrast effects in reference resolution: The interpretation of Dutch pronouns and demonstratives. Language and cognitive processes26 (10), 1587-1624.
    [Google Scholar]
  28. Klooster, W. (2001). Grammatica van het hedendaags Nederlands. Een volledig overzicht. Den Haag: Sdu.
    [Google Scholar]
  29. Koelmans, L. (2001). Het Nederlands van Michiel de Ruyter. Morfologie, woordvorming, syntaxis. Assen, Van Gorcum.
    [Google Scholar]
  30. Kummer, J.C. (1914). Nederlandsche spraakkunst. Amsterdam: Van Looy.
    [Google Scholar]
  31. Kuyper, G. (1851). Handleiding tot de beoefening der Nederlandsche taal en letterkunde, voor de kadetten van alle wapenen. Breda: Broese & Comp.
    [Google Scholar]
  32. Lennep, J. van (1865). De vermakelijke spraakkunst. Amsterdam: Binger.
    [Google Scholar]
  33. Lulofs, F. & W.W.F.Voskuilen (1972). Dr. D.C. Tinbergens’s Nederlandse spraakkunst. Dl. 1. Culemborg: Tjeenk Willink-Noorduijn.
    [Google Scholar]
  34. Nyloë, J. (1703). Aanleiding tot de Nederduitsche taal. Amsterdam: Borstius.
    [Google Scholar]
  35. Philippa, M. (1993). Diegene tevens knullen. Onze Taal62, 300-301.
    [Google Scholar]
  36. Philippa, M., F.Debrabandere & A. Quak, A. (2005). Etymologische woordenboek van het Nederlands. F-Ka. Amderdam: AUP.
    [Google Scholar]
  37. Rijpma, E. & F.G.Schuringa (1969). Nederlandse spraakkunst. Groningen: Wolters-Noordhoff.
    [Google Scholar]
  38. Roches, J. des (1761). Nieuwe Nederduytsche spraek-konst. Antwerpen: Grangé.
    [Google Scholar]
  39. RTV Utrecht (04-04-2020). <https://www.rtvutrecht.nl/nieuws/2034783/feestgangers-stelen-massageapparaat-uit-ambulance-buiten-proporties.html>.
  40. Schipper, J. (1994). Diegene in de statenbijbel. Onze Taal63, 70.
    [Google Scholar]
  41. Séwel, W. (1712). Nederduytsche spraakkonst. Amsterdam: Blokland.
    [Google Scholar]
  42. Sijs, N. van der (2004). Taal alsmensenwerk. Het ontstaan van het ABN. Den Haag: Sdu.
    [Google Scholar]
  43. Sijs, N. van der (2006). De geschiedenis van het Nederlands in een notendop. Amsterdam: Bert Bakker.
    [Google Scholar]
  44. Stapel, F.W. & Baronvan Boetzelaer van Asperen en Dubbeldam (1977). Pieter van Dam, Beschryvinge van de Oostindische Compagnie. Den Haag: Nijhoff.
    [Google Scholar]
  45. Stroop, J. (2010a). Hun hebben de taal verkwanseld. Over Poldernederlands, ‘fout’ Nederlands en ABN. Amsterdam: Athenaeum-Polak & Van Gennep.
    [Google Scholar]
  46. Stroop, J. (2010b). Nu gaat (die)gene met de die. In: J.De Caluwe & J.van Keymeulen (red.), Voor Magda: artikelen voor Magda Devos bij haar afscheid van de Universiteit Gent. Gent: Academia Press, 551-560.
    [Google Scholar]
  47. Toorn, M.C. van den (1984). Nederlandse grammatica. Groningen: Wolters-Noordhoff.
    [Google Scholar]
  48. Toorn, M.C. van den, W.J.J.Pijnenburg, J.A.van Leuvensteijn & J.M.van der Horst (1997). Geschiedenis van de Nederlandse taal. Amsterdam: AUP.
    [Google Scholar]
  49. Vandeweghe, W. (2013). Grammatica van de Nederlandse zin. Antwerpen enz.: Garant.
    [Google Scholar]
  50. Verpoorten, J.D. (1752). Woôrden-schat oft letter-konst, gedeyld in twee deelen. Antwerpen: Caju.
    [Google Scholar]
  51. Verwer, A (1707). Schets van de Nederlandse taal. Grammatica, poëtica en retorica. Amsterdam: Stichting Neerlandistiek (1996)
    [Google Scholar]
  52. Vooys, C.G.N. (1967). Nederlandse spraakkunst. Groningen: Wolters.
    [Google Scholar]
  53. Vries, J. de (2001). Onze Nederlandse spraaktaal. Den Haag: Sdu.
    [Google Scholar]
  54. Wijk, N. van (1912). Franck’s etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal. ’s-Gravenhage: Nijhoff., C.H. (1912).
    [Google Scholar]
  55. WNT=Woordenboek der Nederlandsche Taal. <http://gtb.inl.nl/>
    [Google Scholar]
http://instance.metastore.ingenta.com/content/journals/10.5117/NEDTAA2024.1.008.NIJE
Loading
/content/journals/10.5117/NEDTAA2024.1.008.NIJE
Loading

Data & Media loading...

This is a required field
Please enter a valid email address
Approval was a Success
Invalid data
An Error Occurred
Approval was partially successful, following selected items could not be processed due to error