2004
  1. Home
  2. Publications
  3. Tijdschrift voor HRM
  4. Volume 29, Issue 1
  5. Article
Volume 29, Issue 1
  • E-ISSN: 1388-1302
file format pdf download PDF

Abstract

Abstract NL

Deze studie onderzoekt de generieke kenmerken van aanjagers in interorganisationele Nederlandse contexten en hoe zij deze inzetten om grensoverstijgend leren en ontwikkelen te stimuleren. De toenemende complexiteit op de werkvloer vraagt om professionals die als aanjager optreden om leren en ontwikkelen te bevorderen. Middels een kennissynthese en interviews met 14 deelnemers zijn drie generieke concepten geïdentificeerd. Ten eerste varieert de positie van een aanjager dynamisch: binnen een organisatie, binnen een samenwerking tussen twee organisaties, of in een netwerk van meerdere organisaties. Tevens blijken aanjagers vaak meerdere posities in te nemen, afhankelijk van hun taken en projecten. Daarbij richt de focus van een aanjager zich op drie gebieden: het verbinden van mensen/organisaties, het faciliteren van samenwerking/innovatie, en het bevorderen van kennisbenutting. Hoewel ze vaak op meerdere gebieden actief zijn, worstelen aanjagers soms met het verschil tussen hun gewenste en feitelijke focus. De kracht van een aanjager ligt in de combinatie van grensoverstijgende competenties (signaleren, strategisch denken, netwerken, inspireren, proactief handelen en organiseren), vakinhoudelijke expertise en systeemexpertise. Vaak ontwikkelen aanjagers zich eerst in specialistische expertise en later in grensoverstijgende competenties. Om de impact van aanjagers te vergroten is het van belang dat organisaties bewust beleid voeren gericht op erkenning, reflectie en structurele dialoog, zodat leren en ontwikkelen duurzaam wordt ingebed in het dagelijkse werk. Tenslotte is aanvullend onderzoek nodig rondom het gebruik van de dialoogplaat en de invloed van de context op de aanjagersrol.

© Nina Bartelink, Jeroen Bovens, Sofie Moresi, Nard van den Langenberg, Dick Siesling en Marian Thunnissen
Loading

Article metrics loading...

/content/journals/10.5117/THRM2026.1.002.BART
2026-04-02
2026-04-02
Loading full text...

Full text loading...

/deliver/fulltext/13881302/29/1/THRM2026.1.002.BART.html?itemId=/content/journals/10.5117/THRM2026.1.002.BART&mimeType=html&fmt=ahah

References

  1. Ahsmann, B., Joosten, K., Kotey, H., & Vording, A. (2024). KIA Maatschappelijk Verdienvermogen 2024–2027. Topsectoren. Geraadpleegd via https://assets.ctfassets.net/h0msiyds6poj/6CnWIHTuja2fpuGhmBQs5O/c75dd52874d8b36c1929069f1257fac2/KIA_MV_Programmavoorste_24-27_NL_2405_4.pdf
     [Google Scholar]
  2. Akkerman, S. F., & Bakker, A. (2011). Boundary crossing and boundary objects. Review of Educational Research, 81(2), 132-169. https://doi.org/10.3102/0034654311404435
     [Google Scholar]
  3. Akkerman, S. F., & Bakker, A. (2012). Crossing boundaries between school and work during apprenticeships. Vocations and Learning, 5, 153-173.
     [Google Scholar]
  4. Akkerman, S. F., & Bruining, T. (2016). Multilevel boundary crossing in a professional development school partnership. Journal of the Learning Sciences, 25(2), 240-284. https://doi.org/10.1080/10508406.2016.1147448
     [Google Scholar]
  5. Arts, D., Kromkamp, L., & Vos, S. (2019). COMMONS: A board game for enhancing interdisciplinary collaboration when developing health and activity-related wearable devices. In IFIP Conference on Human-Computer Interaction (pp. 461-470). Springer.
     [Google Scholar]
  6. Banga, K., & Gaile-Sarkane, E. (2024). Role of the bridge maker in innovation ecosystems. Journal of Systemics, Cybernetics and Informatics, 22(5), 68-76.
     [Google Scholar]
  7. Bartelink, N., van Dongen, B., Kremers, S., Renders, C., van Vlokhoven, B., van Koperen, M. & van Assema, P. (2022). Supporting schools during the implementation of the health promoting school approach: The roles of a healthy school-advisor. Frontiers in Public Health, 10, 960873. https://doi.org/10.3389/fpubh.2022.960873
     [Google Scholar]
  8. Bartelink, N. & Van Kann, D. (2023). Rollen van beweegprofessionals in en rondom school. LO-Magazine, 3, 7-11.
     [Google Scholar]
  9. Bierema, L. L. (2019). Enhancing employability through developing T-shaped professionals. New Directions for Adult and Continuing Education, 163, 67-81.
     [Google Scholar]
  10. Blandford, A., Newhouse, N., Perski, O., Murray, E., Gibbs, J., Singh, A. (2018). Seven lessons for interdisciplinary research on interactive digital health interventions. Digital Health, 4, 205520761877032. https://doi.org/10.1177/2055207618770325
     [Google Scholar]
  11. Bos, P., Helfenrath, K. & Stevens, M. (2024). Interorganisationeel leiderschap voor een wereld in beweging: Leiderschapsontwikkeling voor de 21e eeuw. Tijdschrift voor Ontwikkeling en Organisatie, (1).
     [Google Scholar]
  12. Bos, P., & Snoeren, M. (2021). Het ontwikkelen van een impactvolle hybride leeromgeving: vijf aanbevelingen. In A.Ros, M.Thunnissen, & H.Van Beelen (Eds.). Duurzaam leren en werken in een veranderende samenleving. Praktijkgericht onderzoek en tools voor praktijk en onderzoek (pp. 26-32). Fontys Hogeschool.
     [Google Scholar]
  13. Bovens, J., Moresi, S., Langenberg, N. van den., Snoeren, M. (2022). De sleutel naar grensoverstijgend samenwerken in learning communities: De rol van bruggenbouwer. Tijdschrift voor HRM, 25(3), 85-103.
     [Google Scholar]
  14. Brouwer, P., van Middelkoop, D., van de Mortel, M., Engel, J., Horsselenberg, P., Koeslag-Kreunen, M., Kuijpers, A., & Zitter, I. (2024). Samen leren in het hbo: Teamgericht leren rondom complexe opgaven. Den Haag: Zestor. https://zestor.nl/media/samen_leren/eindrapport_samen_leren_in_het_hbo.pdf
     [Google Scholar]
  15. Brown, C., & Poortman, C. (Eds.). (2018). Networks for learning: Effective collaboration for teacher, school and system improvement. Routledge.
     [Google Scholar]
  16. Bryson, J. M., Crosby, B. C., & Stone, M. M. (2015). The design and implementation of cross sector collaborations. Public Administration Review, 75(5), 647–663. https://doi.org/10.1111/puar.12432
     [Google Scholar]
  17. Carson, J. B., Tesluk, P. E., & Marrone, J. A. (2007). Shared leadership in teams: An investigation of antecedent conditions and performance. Academy of Management Journal, 50(5), 1217-1234. https://doi.org/10.5465/amj.2007.20159921
     [Google Scholar]
  18. Cobben, D., Ooms, W., Roijakkers, N., & Radziwon, A. (2022). Ecosystem types: A systematic review on boundaries and goals. Journal of Business Research, 142, 138-164.
     [Google Scholar]
  19. Collings, D. G., & Mellahi, K. (2009). Strategic talent management: A review and research agenda. Human Resource Management Review, 19(4), 304–313.
     [Google Scholar]
  20. Corporaal, S., Disberg – van Geloven, M., Endedijk, M., & Hubers, M. (2021). Gas erop! Ontwerpprincipes van learning communities als aanjager voor de energietransitie. TechYourFuture.
     [Google Scholar]
  21. Emanuel, E. S., Sijbom, R. B. L., Koen, J., & Baas, M. (2022). Learning communities: Een begripsbepaling en verkenning van leerprocessen en kennisbenutting. Gedrag en Organisatie, 35(3), 289–315. https://doi.org/10.5117/GO2022.3.003.EMAN
     [Google Scholar]
  22. Edmondson, A. C., & Harvey, J. F. (2018). Cross-boundary teaming for innovation: Integrating research on teams and knowledge in organizations. Human Resource Management Review, 28(4), 347-360.
     [Google Scholar]
  23. Edwards, J. S. (2011). Knowledge sharing: At the heart of knowledge management. In: M. E.Jennex (Eds.), Knowledge Management: Concepts, Methodologies, Tools and Applications (pp. 1–15). IGI Global. https://www.irma-international.org/chapter/knowledge-sharing/173794/
     [Google Scholar]
  24. Friesen, S., & Brown, B. (2024). Knowledge brokering pivotal in professional learning: Quality use of research contributes to teacher-leaders’ confidence. Frontiers in Education, 9, 1430357. https://doi.org/10.3389/feduc.2024.1430357
     [Google Scholar]
  25. Glegg, S. M., & Hoens, A. (2016). Role domains of knowledge brokering: A model for the health care setting. Journal of Neurologic Physical Therapy, 40(2), 115-123.
     [Google Scholar]
  26. Heifetz, R. A., Grashow, A., & Linsky, M. (2009). The practice of adaptive leadership: Tools and tactics for changing your organization and the world. Harvard Business Press.
     [Google Scholar]
  27. Helfenrath, K., Bos, P., Verheijen-Tiemstra, R., & Thunnissen, M. (2023). Organisatiecultuur als onzichtbare kracht achter talentmobilisatie: Een verkenning van relevante aspecten. Tijdschrift voor HRM, 26(2), 45–72. https://doi.org/10.5117/THRM2023.2.007.HELF
     [Google Scholar]
  28. Hillberg Jarl, F. (2024). The impact of leadership on the workplace learning of individuals and teams: A literature review and synthesis. The Learning Organization, 31(3), 411-439.
     [Google Scholar]
  29. Huiberts, I., Slot-Heijs, J., & Collard, D. C. M. (2022). De JOGG-regisseur: Beschrijving van rollen en competenties. Mulier Instituut.
     [Google Scholar]
  30. Kalinauskaite, I., Brankaert, R., Lu, Y., Bekker, T., Brombacher, A., & Vos, S. (2021). Facing societal challenges in living labs: Towards a conceptual framework to facilitate transdisciplinary collaborations. Sustainability, 13(2), 614.
     [Google Scholar]
  31. Kirkels, Y., & Duysters, G. (2010). Brokerage in SME networks. Research Policy, 39(3), 375-385. https://doi.org/10.1016/j.respol.2010.01.005
     [Google Scholar]
  32. Krantz, J., & Maltz, M. (1997). A framework for consulting to organizational role. Consulting Psychology Journal: Practice and Research, 49(2), 137.
     [Google Scholar]
  33. Lee, V. H., Foo, A. T. L., Leong, L. Y., & Ooi, K. B. (2016). Can competitive advantage be achieved through knowledge management? A case study on SMEs. Expert Systems with Applications, 65, 136-151. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2016.08.042
     [Google Scholar]
  34. Levina, N., & Vaast, E. (2005). The emergence of boundary spanning competence in practice: Implications for implementation and use of information systems. MIS Quarterly, 29(2), 335–363. https://doi.org/10.2307/25148682
     [Google Scholar]
  35. Marsick, V. J., & Watkins, K. E. (1999). Facilitating learning organizations: Making learning count. Gower.
     [Google Scholar]
  36. Marsick, V. J., & Watkins, K.E. (2003). Demonstrating the value of an organization’s learning culture: The dimensions of the learning organization questionnaire. Advances in Developing Human Resources, 5(2), 132–151. https://doi.org/10.1177/1523422303005002002
     [Google Scholar]
  37. Martin, L., & Ibbotson, P. (2021). Boundary spanning as identity work in university business engagement roles. Studies in Higher Education, 46(7), 1272–1284. https://doi.org/10.1080/03075079.2019.1688281
     [Google Scholar]
  38. Meurs, T. (2021). Tussen de linies. Werken aan kennisintensieve en verbindende (politie) professionaliteit. (Proefschrift, Universiteit Utrecht).
     [Google Scholar]
  39. Moresi, S., Verschuuren, M. & van den Hende-Wijnands, E. (2024). Samen ontwikkelen naar een lerend en talentgericht Fontys: Evidence informed tools en waardevolle ervaringen uit het programma wendbare professionals. Fontys Hogeschool.
     [Google Scholar]
  40. Nonaka, I., & von Krogh, G. (2009). Tacit knowledge and knowledge conversion: Controversy and advancement in organizational knowledge creation theory. Organization Science, 20(3), 635–652. https://doi.org/10.1287/orsc.1080.0412
     [Google Scholar]
  41. Onderzoeksgroep Transitiegerichte leergemeenschappen voor brede gezondheid, Hanzehogeschool. (2024). Transitiegerichte Monitoring [CC-BY-ND 4.0 gelicenseerd].
  42. Oonk, C. (2016). Learning and teaching in the regional learning environment: Enabling students and teachers to cross boundaries in multi-stakeholder practices. (Proefschrift, Wageningen Universiteit.) https://doi.org/10.18174/391709
     [Google Scholar]
  43. Pluim, D. (2025). Transformeren naar lerende organisaties in het jeugdveld: Een kwalitatief onderzoek naar de werkwijze van veranderprofessionals in de praktijk (Masterthesis, Zuyd Hogeschool, opleiding Gezondheidsinnovatie). Zuyd Hogeschool.
     [Google Scholar]
  44. Rechsteiner, B., Kyndt, E., Compagnoni, M., Wullschleger, A., & Maag Merki, K. (2024). Bridging gaps: A systematic literature review of brokerage in educational change. Journal of Educational Change, 25(2), 305-339.
     [Google Scholar]
  45. Ruijters, M. (2006). Liefde voor leren: Over diversiteit van leren en ontwikkelen in en van organisaties. Kluwer.
     [Google Scholar]
  46. Ruijters, M. (2019). Opgavegericht teamleren: Samen werken aan een groter goed. Boom.
     [Google Scholar]
  47. Ruijters, M. (2024). Iets niet-weten hoort erbij. In F.van den Berg (Red.), Rondetafelgesprek over leerwerkklimaat: Hoe stimuleer je professionele ontwikkeling? (pp. 8–10). OenG, 4. Geraadpleegd van https://goodworkcompany.nl
     [Google Scholar]
  48. Schipper, T., Vos, M., & Wallner, C. (2022). Landelijk position paper Learning Communities (in opdracht van NWO). Hogeschool Windesheim.
     [Google Scholar]
  49. Scholte, S. (2020). Webbers veranderen het leven van “de grote verbouwing”: Een verhaal gebaseerd op praktijkervaringen van drie initiatiefnemers van een learning community. Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.
     [Google Scholar]
  50. Schruijer, S. (2020). Developing collaborative interorganizational relationships: An action research approach. Team Performance Management, 26(1/2), 17-28.
     [Google Scholar]
  51. Schruijer, S. (2021). The group dynamics of interorganizational collaboration. Oxford Research Encyclopedia of Psychology. https://doi.org/10.1093/acrefore/9780190236557.013.512
     [Google Scholar]
  52. Simons, P. R. J. (2025). Lerende organisaties 2.0: Nieuwsgierigheid als motor. Visie op leren.
     [Google Scholar]
  53. Snoek, M. (2020). De teacher leader. In Leraar: Een professie met perspectief 2: Verbreding en verdieping in het beroep (pp. 100-111). Ten Brink Uitgevers.
     [Google Scholar]
  54. Snoeren, M. (2021). Professionele werkplaatsen als lerende ecosystemen: De complexiteit van meervoudige samenwerkingen. Fontys Hogeschool.
     [Google Scholar]
  55. Stephens, W., van Steden, R., & Schoonmade, L. (2024). Boundary spanning in local governance: A scoping review. Administration & Society, 56(2), 99-144.
     [Google Scholar]
  56. Thunnissen, M. & Pen., C. (2021). Een Leven Lang Ontwikkelen: Van praten naar doen. In: A.Ros, M.Thunnissen, & H.Van Beelen, (Eds.). Duurzaam leren en werken in een veranderende samenleving: Praktijkgericht onderzoek en tools voor praktijk en onderzoek. (pp. 12-18). Fontys Hogeschool.
     [Google Scholar]
  57. Thunnissen, M. (2025). Een leven lang ontwikkelen: De vitale dubbelrol van het hoger onderwijs. Rede in verkorte vorm uitgesproken door Marian Thunnissen bij de aanvaarding van het ambt van hoogleraar Leven Lang Ontwikkelen met en in het Hoger Onderwijs aan de Universiteit Utrecht op 4 maart 2025.
     [Google Scholar]
  58. Van den Langenberg, N., Bovens, J., Moresi, S., Taks, M. & Snoeren, M. (in review). The actions of boundary spanners in interorganisational collaboration: A balancing act between providing guidance and allowing space.
     [Google Scholar]
  59. Van der Torre, W., Verbiest, S., Preenen, P., Koopmans, L., Van den Bergh, R., & Van den Tooren, M. (2020). Lerende en innovatieve organisaties: Een integraal organisatiemodel en praktijkvoorbeelden uit de IT. Tijdschrift voor HRM, 23(4), 1–24.
     [Google Scholar]
  60. Van der Weide, J., Collou, L., Visschedijk, S., Vos, M., & Corporaal, S. (2022). Bouwstenen van een integrale leercultuur: Wat is nodig in het mkb? Tijdschrift voor HRM, 25(4), 1–25.
     [Google Scholar]
  61. Van Meerkerk, I., & Edelenbos, J. (2018). Boundary spanners in public management and governance: An interdisciplinary assessment. Edward Elgar Publishing. https://doi.org/10.4337/9781786434173
     [Google Scholar]
  62. Van Meerkerk, I., & Edelenbos, J. (2019). Becoming a competent boundary spanning public servant. In H.Sullivan, S.Greasley, & S.Brammer (Eds.), The Palgrave Handbook of the Public Servant (pp. 1437–1452). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-29980-4_39
     [Google Scholar]
  63. Van Rinsum, C. E., Gerards, S. M., Rutten, G. M., van de Goor, I. A., & Kremers, S. P. (2017). Health brokers: How can they help deal with the wickedness of public health problems? BioMed Research International, 1979153. https://doi.org/10.1155/2017/1979153
     [Google Scholar]
  64. Vermaak, H. (2009). Plezier beleven aan taaie vraagstukken: Werkingsmechanismen van vernieuwing en weerbarstigheid (pp. 27). Kluwer.
     [Google Scholar]
  65. Vos, S. B., & Scheerder, J. (2012). Sport- en beweegmanagement in de Lage Landen: Strategisch en operationeel managen van sport- en beweegorganisaties. Academia Press.
     [Google Scholar]
  66. Ward, V., House, A., & Hamer, S. (2009). Knowledge brokering: The missing link in the evidence to action chain? Evidence & Policy, 5(3), 267–279.
     [Google Scholar]
  67. Wenger, E. (2000). Communities of practice and social learning systems. Organization, 7, 225–246. https://doi.org/10.1177/135050840072002
     [Google Scholar]
  68. Werkman, R., Hendriksen, M., & Tilma, I. (2023). Empowerment van bruggenbouwers nodig in lerende praktijken. Journal of Social Intervention: Theory and Practice, 32(4), 133-147. https://doi.org/10.54431/jsi.798
     [Google Scholar]
  69. Williams, P. (2002). The competent boundary spanner. Public Administration, 80(1), 103–124. https://doi.org/10.1111/1467-9299.00296
     [Google Scholar]
  70. Woudstra, L., Cuperus, J., Nijman, D., & Sanders, J. (2021). De werkplek als leerplek: Principes voor het ontwerp van een krachtige leer-werkomgeving. Tijdschrift voor HRM, 24(4), 77-102. https://doi.org/10.5117/THRM2021.4.WOUD
     [Google Scholar]
  71. Woudstra, L., Van der Torre, W., Van de Ven, H. A., & Bernardt, Y. (2025). De ontwikkeling van leercultuur in Nederland in de afgelopen 10 jaar: Een schets van trends en thema’s voor beleid. Tijdschrift voor HRM, 28(2), 1–22. https://doi.org/10.5117/THRM2025.2.005.WOUD
     [Google Scholar]
/content/journals/10.5117/THRM2026.1.002.BART
Loading
Aanjagers aan zet: Een kwalitatieve studie naar drijvende krachten van grensoverstijgend leren en ontwikkelen
HRM 29, 27 (2026); https://doi.org/10.5117/THRM2026.1.002.BART
/content/journals/10.5117/THRM2026.1.002.BART
/content/journals/10.5117/THRM2026.1.002.BART
Loading

Data & Media loading...

  • Article Type: Research Article
Keyword(s): Aanjagers; Grensoverstijgend; Leren en ontwikkelen; Reflectietool; Rolbewustzijn; Sleutelfiguur

Most Cited Most Cited RSS feed

This is a required field
Please enter a valid email address
Approval was a Success
Invalid data
An Error Occurred
Approval was partially successful, following selected items could not be processed due to error