De schoonheid van een imperfecte robot

References

1. Baas2022 – M.Baas, ‘Creativiteit. Deel 1. Definitie, onderzoeksbenaderingen en metingen’. In: Handboek Vakdidactiek Nederlands, 10oktober2022; https://didactieknederlands.nl/2022/10/creativiteit-deel-1-definitie-onderzoeksbenaderingen-en-metingen/ (geraadpleegd 4juli2025).
   [Google Scholar]
2. Bajohr2023 – H.Bajohr, ‘Artificial and Post-Artificial Texts. On Machine Learning and the Reading Expectations Towards Literary and Non-Literary Writing’. In: BMCCT Working Papers7, maart2023.
   [Google Scholar]
3. Bakker2024 – N.Bakker, Digitaal lezen, anders lezen? De technologische lees(r)evolutie in empirisch perspectief. Amsterdam: Stichting Lezen, 2024.
   [Google Scholar]
4. Bartholomew2025 – J.Bartholomew, ‘“It’s Happening Fast” – Creative Workers and Professionals Share Their Fears and Hopes About the Rise of AI’. In: The Guardian, 15maart2025.
   [Google Scholar]
5. Bastani et al.2024 – H.Bastani, O.Bastani, A.Sungu, H.Ge, O.Kabakcı, & R.Mariman, ‘Generative AI Can Harm Learning’. In: SSRN, 18juli2024, 4895486; https://dx.doi.org/10.2139/ssrn.4895486.
   [Google Scholar]
6. Bender et al.2021 – E.Bender, T.Gebru, A.McMillan-Major & S.Shmitchell, ‘On the Dangers of Stochastic Parrots. Can Language Models Be Too Big?’ In: Proceedings of the 2021 ACM Conference on Fairness, Accountability, and Transparency, 2021, p. 610-623.
   [Google Scholar]
7. Bender2024 – S.M.Bender, ‘Awareness of Artificial Intelligence as an Essential Digital Literacy. ChatGPT and Gen-AI in the Classroom’. In: Changing English31 (2024) 2, p. 161-174.
   [Google Scholar]
8. Vanden Berghe & Bluijs2023 – R.Vanden Berghe & S.Bluijs, ‘De verbeelding van het internet in de Nederlandse literatuur van de jaren negentig’. In: Nederlandse Letterkunde28 (2023) 2, p. 125-154.
   [Google Scholar]
9. Berry & Dieter2015 – D.M.Berry & M.Dieter (eds.), Postdigital Aesthetics: Art, Computation and Design. New York: Palgrave Macmillan, 2015.
   [Google Scholar]
10. Bhatt2023 – I.Bhatt, ‘Postdigital Literacies’. In: P.Jandrić (ed.), The Encyclopaedia of Postdigital Science and Education. New York: Springer, 2023, p. 1-15.
    [Google Scholar]
11. Biebuyck2019 – B.Biebuyck, ‘Het aandikken van vriendschap. Zes thesen over het academische literatuuronderwijs’. In: Cahier voor Literatuurwetenschap11 (2019), p. 135-143.
    [Google Scholar]
12. Blonk2013 – J.Blonk, Klinkt. Aalst: het balanseer, 2013.
    [Google Scholar]
13. Bluijs2024a – S.Bluijs, ‘“De schrijfmachine mijmert gekkepraat”. Procedurele poëzie in tijden van ChatGPT’. In: Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde140 (2024) 3/4, p. 249-267.
    [Google Scholar]
14. Bluijs2024b – S.Bluijs, ‘De literaire verbeelding van ChatGPT. Bewuste digitale geletterdheid in het literatuuronderwijs’. 37ste Conferentie Onderwijs Nederlands. Gent: HSN, 2024, p. 242-245.
    [Google Scholar]
15. Bluijs, Dera & Peeters2021 – S.Bluijs, J.Dera & D.Peeters, ‘Waarom digitale literatuur in het literatuuronderwijs thuishoort’. In: Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde137 (2021) 2, p. 150-163.
    [Google Scholar]
16. Bos, Lammers & Van Leeuwen2025 – N.Bos, K.-J.Lammers & A.Prince van Leeuwen, ‘Exploring the Role of AI in Higher Education. A Study of Usage by Students and Teachers’. In: Review of Artificial Intelligence in Education6 (2025), p. 1-21.
    [Google Scholar]
17. Burriss & Leander2024 – S.K.Burriss & K.Leander, ‘Critical Posthumanist Literacy. Building Theory for Reading, Writing, and Living Ethically with Everyday Artificial Intelligence’. In: Reading Research Quarterly59 (2024) 4, p. 560-569.
    [Google Scholar]
18. Cheng et al.2025 – M.Cheng, A.Y.Lee, K.Rapuano, K.Niederhoffer, A.Liebscher & J.Hancock, ‘From Tools to Thieves: Measuring and Understanding Public Perceptions of AI through Crowdsourced Metaphors’. In: ACM Conference on Fairness, Accountability, and Transparency 2025; https://doi.org/10.48550/arXiv.2501.18045.
    [Google Scholar]
19. Clemens2022a – J.Clemens, ‘Digitale geletterdheid (deel 2): Strategisch lezen en Zoekvaardigheden online’. In: Handboek Didactiek Nederlands, 25januari2022; https://didactieknederlands.nl/2022/01/digitale-geletterdheid-deel-2-strategisch-lezen-en-zoekvaardigheden-online/ (geraadpleegd 15september2025).
    [Google Scholar]
20. Clemens2022b – J.Clemens, ‘Digitale geletterdheid (deel 2): Kritisch lezen: het beoordelen van onlineinformatie’. In: Handboek Didactiek Nederlands, 1juli2022; https://didactieknederlands.nl/2022/07/digitale-geletterdheid-kritisch-lezen-het-beoordelen-van-onlineinformatie/ (geraadpleegd 15september2025).
    [Google Scholar]
21. Cramer2014 – F.Cramer, ‘What is Post-Digital?’ In: APRJA3 (2014) 1, p. 11-24.
    [Google Scholar]
22. Van der Deijl et al.2016 – L.van der Deijl, S.Pieterse, M.Prinse & R.Smeets, ‘Mapping the Demographic Landscape of Characters in Recent Dutch Prose. A Quantitative Approach to Literary Representation’. In: Journal of Dutch Literature7 (2016) 1, p. 20-42.
    [Google Scholar]
23. Dera2023 – J.Dera, ‘Poëzieonderwijs. Gedichten beleven en gebruiken in de klas’. In: J.Dera, J.Gubbels, J.van der Loo & J.van Rijt (red.), Vaardig met vakinhoud. Handboek vakdidactiek Nederlands. Bussum: Coutinho, 2023, p. 313-324.
    [Google Scholar]
24. Dera et al.2023 – J.Dera, J.Gubbels, J.van der Loo & J.van Rijt, ‘Het schoolvak Nederlands: inhouden en vaardigheden’. In: J.Dera, J.Gubbels, J.van der Loo & J.van Rijt (red.), Vaardig met vakinhoud: Handboek vakdidactiek Nederlands. Bussum: Coutinho, 2023, p. 13-22.
    [Google Scholar]
25. Van Dijck2014 – J.van Dijck, ‘Datafication, Dataism and Dataveillance. Big Data between Scientific Paradigm and Ideology’. In: Surveillance & Society12 (2014) 2, p. 197-208.
    [Google Scholar]
26. Van Dijk & Stronks2022 – Y.van Dijk & E.Stronks, ‘Onderzoekend lezen. Geïntegreerd leesonderwijs en de rol van de leerling als betekenisgever’. In: Nederlandse Letterkunde27 (2022) 1, p. 63-83.
    [Google Scholar]
27. Dorleijn, De Geest & Verstraeten2017 – G.Dorleijn, D.De Geest & P.Verstraeten, Literatuur. Elementaire deeltjes 50. Amsterdam: Amsterdam University Press, 2017.
    [Google Scholar]
28. Dragt2010 – T.Dragt, De robot van de rommelmarkt. Hilversum: B for Books, 2010 [1967].
    [Google Scholar]
29. Du Sautoy2020 – M.Du Sautoy, The Creativity Code. How AI is Learning to Write, Paint and Think. Londen: Fourth Estate, 2020.
    [Google Scholar]
30. Elam2023 – M.Elam, ‘Poetry Will Not Optimize; or, What Is Literature to AI?’ In: American Literature95 (2023) 2, p. 281-303.
    [Google Scholar]
31. Feldman, Csikszentmihalyi & Gardner1994 – D.H.Feldman, M.Csikszentmihalyi & H.Gardner, Changing the World. A Framework for the Study of Creativity. Westport: Praeger Publishers, 1994.
    [Google Scholar]
32. Finke1996 – R.Finke, ‘Imagery, Creativity, and Emergent Structure’. In: Consciousness and Cognition5 (1996) 3, p. 381-393.
    [Google Scholar]
33. Fish1980 – S.Fish, Is There a Text in This Class? The Authority of Interpretive Communities. Cambridge: Harvard University Press, 1980.
    [Google Scholar]
34. Flower & Hayes1981 – L.Flower & J.Hayes, ‘A Cognitive Process Theory of Writing’. In: College Composition and Communication32 (1981) 4, p. 365-387.
    [Google Scholar]
35. Frederking et al.2012 – V.Frederking, S.Henschel, C.Meier, T.Roick, P.Stanat & O.Dickhäuser, ‘Beyond Functional Aspects of Reading Literacy. Theoretical Structure and Empirical Validity of Literary Literacy’. In: L1: Educational Studies in Language and Literature12 (2012), p. 1-24.
    [Google Scholar]
36. Gebru & Torres2024 – T.Gebru & É.Torres, ‘The TESCREAL Bundle. Eugenics and the Promise of Utopia through Artificial General Intelligence’. In: First Monday29 (2024) 4.
    [Google Scholar]
37. Geraci2024 – R.Geraci, ‘Singularity Beyond Silicon Valley. The Transmission of AI Values in a Global Context’. In: S.Menon, S.Todariya & T.Agerwala (eds.), AI, Consciousness and The New Humanism. Singapore: Springer, 2024.
    [Google Scholar]
38. Goldsmith2011 – K.Goldsmith, Uncreative Writing. Managing Language in the Digital Age. New York: Columbia University Press, 2011.
    [Google Scholar]
39. Graat & Den Boer2023 – B.Graat & E.den Boer, ‘Een script voor een succesvolle Schrijfakademie op school. Creatief schrijven voor iedere leerling: het kan en het moet’. In: In: R.Bouwer, M.Hamel, S.van Norden, J.Steenbakkers & E.Stronks (red.), Opdat wij schrijven. Herinrichting van het schrijfonderwijs nu. Huizen: Pica, 2024, p. 101-108.
    [Google Scholar]
40. Hamel & Stronks2024 – M.Hamel & E.Stronks, ‘Het huidige schrijfonderwijs als probleem’. In: R.Bouwer, M.Hamel, S.van Norden, J.Steenbakkers & E.Stronks (red.), Opdat wij schrijven. Herinrichting van het schrijfonderwijs nu. Huizen: Pica, 2024, p. 18-26.
    [Google Scholar]
41. Hao2025 – K.Hao, Empire of AI: Dreams and Nightmares in Sam Altman’s OpenAI. Londen: Penguin, 2025.
    [Google Scholar]
42. Hubert, Awa & Zabelina2024 – K.F.Hubert, K.N.Awa & D.L.Zabelina, ‘The Current State of Artificial Intelligence Generative Language Models is More Creative than Humans on Divergent Thinking Tasks’. In: Scientific Reports14 (2024), 3440.
    [Google Scholar]
43. Isik & Retera2025 – S.Isik & D.Retera, ‘Leraren moeten wennen aan rol van AI in het klaslokaal’. In: NRC, 26mei2025.
    [Google Scholar]
44. Kasneci et al.2023 – E.Kasneci et al., ‘ChatGPT For Good? On Opportunities and Challenges of Large Language Models for Education’. In: Learning and Individual Differences103 (2023), 102274.
    [Google Scholar]
45. Koivisto & Grassini2023 – M.Koivisto & S.Grassini, ‘Best Humans Still Outperform Artificial Intelligence in a Creative Divergent Thinking Task’. In: Scientific Reports13 (2023), 13601.
    [Google Scholar]
46. Kosmyna et al.2025 – N.Kosmyna et al., ‘Your Brain on ChatGPT: Accumulation of Cognitive Debt when Using an AI Assistant for Essay Writing Task’. In: Arxiv, 10juni2025; https://arxiv.org/abs/2506.08872 (geraadpleegd 4juli2025).
    [Google Scholar]
47. Krol1971 – G.Krol, APPI. Automatic Poetry by Pointed Information. Poëzie met een computer. Amsterdam: Querido, 1971.
    [Google Scholar]
48. Lacković et al.2024 – N.Lacković, A.Olteanu & C.Campbell, ‘Postdigital Literacies in Everyday Life and Pedagogic Practices’. In: Postdigital Science and Education6 (2024), p. 796-820.
    [Google Scholar]
49. Lake2024 – S.Lake, ‘AI Could Kill Creative Jobs That “Shouldn’t Have Been There in the First Place,” OpenAI’s CTO Says’. In: Fortune, 24juni2024; https://fortune.com/2024/06/24/ai-creative-industry-jobs-losses-openai-cto-mira-murati-skill-displacement/ (geraadpleegd 15september2025).
    [Google Scholar]
50. De Lange2023 – P.de Lange, ‘Australische studenten moeten examens weer met pen en papier maken vanwege AI-schrijfbot ChatGPT’. In: de Volkskrant, 10januari2023.
    [Google Scholar]
51. Lerman & Borstel2022 – L.Lerman & J.Borstel, Critique Is Creative. The Critical Response Process® in Theory and Action. Middletown: Wesleyan University Press, 2022.
    [Google Scholar]
52. MacRobert2013 – M.MacRobert, ‘Modelling the Creative Writing Process’. In: J.Kroll & G.Harper (eds.), Research Methods in Creative Writing. Londen: Bloomsbury, 2013, p. 56-77.
    [Google Scholar]
53. Meesterschapsteam2021 – Meesterschapsteam Nederlands, Bewuste geletterdheid in perspectief: kennis, vaardigheden en inzichten; https://nederlands.vakdidactiekgw.nl/wp-content/uploads/sites/4/2021/03/Bewuste-geletterdheid-in-perspectief-maart-2021-220321.pdf (geraadpleegd 4juli2025).
    [Google Scholar]
54. Meier et al.2017 – C.Meier et al., ‘An Extended Model of Literary Literacy’. In: D.Leutner, J.Fleischer, J.Grünkorn & E.Klieme (eds.), Competence Assessment in Education. Research, Models and Instruments. Cham: Springer, 2017, p. 55-74.
    [Google Scholar]
55. Miller2024 – J.Miller, ‘Tracing OpenAI CEO Sam Altman’s Love for Scarlett Johansson’s AI Romance Her’. In: Vanity Fair, 21mei2024; https://www.vanityfair.com/hollywood/story/chat-gpt-open-ai-scarlett-johansson-her (geraadpleegd 16september2025).
    [Google Scholar]
56. Misérus & De Zwaan2024 – I.de Zwaan & M.Misérus, ‘ChatGPT is het nieuwe spieken. Hoe de tool nu ook wordt gebruikt bij toelatingstoetsen’. In: de Volkskrant, 24mei2024.
    [Google Scholar]
57. Monach1973 – G.Monach, Compoëzie. Alphen aan den Rijn/Brussel: Samson, 1973.
    [Google Scholar]
58. Morgan2006 – W.Morgan, ‘“Poetry Makes Nothing Happen”. Creative Writing and the English Classroom’. In: English Teaching. Practice and Critique5 (2006) 2, p. 17-33.
    [Google Scholar]
59. Natale2024 – S.Natale, ‘Digital Media and the Banalization of Deception’. In: Convergence: The International Journal of Research into New Media Technologies, 23december2024.
    [Google Scholar]
60. Niblett2016 – M.Niblett, ‘Style as Habitus. World Literature, Decolonization and Caribbean Voices’. In: R.Dalleo (ed.), Bourdieu and Postcolonial Studies. Liverpool: Liverpool University Press, 2016, p. 119-136.
    [Google Scholar]
61. Pasquinelli2023 – M.Pasquinelli, The Eye of the Master. A Social History of Artificial Intelligence. Londen: Verso, 2023.
    [Google Scholar]
62. Ten Peze2022a – A.ten Peze, ‘Creatief schrijven. Deel 2: het creatieve schrijfproces’. In: Werkgroep Onderzoek Didactiek Nederlands (red.), Handboek Didactiek Nederlands, 29september2022; https://didactieknederlands.nl/2022/05/creatief-schrijven-deel-2-het-creatieve-schrijfproces/ (geraadpleegd 4juli2025).
    [Google Scholar]
63. Ten Peze2022b – A.ten Peze, ‘Creatief schrijven. Deel 3: ontwerpprincipes voor creatieve schrijfinstructie’. In: Werkgroep Onderzoek Didactiek Nederlands (red.), Handboek Didactiek Nederlands, 29september2022; https://didactiekne-derlands.nl/2022/09/creatief-schrijven-deel-3-ontwerpprincipes-voor-creatieve-schrijfinstructie/ (geraadpleegd 4juli2025).
    [Google Scholar]
64. Ten Peze2024 – A.ten Peze, Creative Writing: Thinking Beyond the Standard Text. Teaching High School Students to Write Original Texts. Amsterdam: Universiteit van Amsterdam, 2024. [proefschrift]
    [Google Scholar]
65. Pijpers2021 – R.Pijpers, Handboek digitale geletterdheid 2021/2022. Zoetermeer: Kennisnet, 2021; https://www.kennisnet.nl/app/uploads/Kennisnet-Handboek-digitale-geletterdheid-2021-2022.pdf (geraadpleegd 4juli2025).
    [Google Scholar]
66. Porter & Machery2024 – B.Porter & E.Machery, ‘AI-Generated Poetry is Indistinguishable from Human-Written Poetry and is Rated More Favorably’. In: Scientific Reports14 (2024) 26133.
    [Google Scholar]
67. Van Praet2024 – HelenaVan Praet, Feeling-Thinking: Embodiment and Knowledge in the Poetry of Rozalie Hirs and Anne Carson. Louvain-la-Neuve: UCLouvain, 2024. [proefschrift]
    [Google Scholar]
68. Rasch2020 – M.Rasch, Frictie: Ethiek in tijden van dataïsme. Amsterdam: De Bezige Bij, 2020.
    [Google Scholar]
69. De Rooij & Biskjaer2025 – A.de Rooij & M.M.Biskjaer. Has AI Surpassed Humans in Creative Idea Generation? A Meta-Analysis. Paper presented at 36th Annual Conference of the European Association of Cognitive Ergonomics (EACE), 2025, Tallinn, Estonia; https://doi.org/10.1145/3746175.3746189 [prepaper]
    [Google Scholar]
70. Scott2016 – J.Scott, ‘Worlds from Words. Theories of World-building as Creative Writing Toolbox’. In: J.Gavins & E.Lahey (eds.), World Building: Discourse in the Mind. Londen: Bloomsbury, p. 127-145.
    [Google Scholar]
71. SLO2024 – Stichting Leerplanontwikkeling, ‘Kerndoelen digitale geletterdheid’. In: SLO, maart2024; https://www.slo.nl/publish/pages/21532/slo_conceptkern-doelen_en_toelichtingsdocument_digitale_geletterdheid_opleverversie_dd-29-2-2024-.pdf (geraadpleegd 4juli2025).
    [Google Scholar]
72. SLO2025 – Stichting Leerplanontwikkeling, ‘Definitieve conceptkerndoelen Nederlands’, in: SLO, april2025; https://www.slo.nl/publish/pages/22236/definitieve-conceptkerndoelen-nederlands-toelichtingsdocument_1.pdf (geraadpleegd 4juli2025).
    [Google Scholar]
73. Sophie Straat & Goldband2021 – Sophie Straat & Goldband, ‘Tweede Kamer’. Op: Sophie Straat, Smartlap is niet dood. Sophie Straat, 2023.
    [Google Scholar]
74. Stevens2024 – E.Stevens, ‘Bewuste digitale geletterdheid in het onderwijs. Taalmodellen onder de loep’. In: Werkgroep Onderzoek Didactiek Nederlands (red.), Handboek Didactiek Nederlands, 14maart2024; https://didactieknederlands.nl/handboek/2024/03/bewuste-digitale-geletterdheid-in-het-onderwijs-taalmodellen-onder-de-loep/ (geraadpleegd 4juli2025).
    [Google Scholar]
75. Stevenson et al. 2022 – C.Stevenson, I.Smal, M.Baas, R.Grasman & H.van der Maas, ‘Putting GPT-3’s Creativity to the (Alternative Uses) Test’. In: M.M.Hedblom, A.A.Kantosalo, R.Confalonieri, O.Kutz, & T.Veale (eds.), Proceedings of the 13th International Conference on Computational Creativity: ICCC’22, Bozen-Bolzano, Italy, 27 June – 1 July. Association for Computational Creativity (ACC), p. 164-168.
    [Google Scholar]
76. Stichting Lezen2025 – Stichting Lezen, ‘Digitale geletterdheid steunt op printgeletterdheid’. In: Stichting Lezen, 28mei2025; https://www.lezen.nl/onderzoek/digitale-geletterdheid-steunt-op-printgeletterdheid/ (geraadpleegd 4juli2025).
    [Google Scholar]
77. Van de Ven2019 – I.van de Ven, ‘Creatieve geletterdheid. Close reading, hyperreading en modulatie van aandacht’. In: Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde135 (2019) 2, p. 159-177.
    [Google Scholar]
78. Verbunt & Van Strien-Windgassen2018 – R.Verbunt & A.van Strien-Windgassen, ‘Creatief schrijven als bouwsteen voor een verstevigd literatuurcurriculum’. In: Levende Talen Magazine105 (2018) 8, p. 10-15.
    [Google Scholar]
79. Voogt & Ten Brummelhuis, 2014 – J.Voogt & A.ten Brummelhuis, ‘Information Literacy in the Netherlands. Rise, Fall and Revival’. In: A.Tatnall & B.Davey (eds.), Reflections on the History of Computers in Education. Early Use of Computers and Teaching about Computing in Schools. Berlijn: Springer, 2014, p. 83-93.
    [Google Scholar]
80. Wilkins, Driscoll & Fletcher2022 – K.Wilkins, B.Driscoll & L.Fletcher. Genre Worlds. Popular Fiction and Twenty-First-Century Book Culture. Amherst: University of Massachusetts Press, 2022.
    [Google Scholar]
81. Williams & Davidow2025 – P.Williams & S.Davidow, ‘Humans Versus Robots. Countering AI and the Commodification of Creative Writing’. In: New Writing22 (2025) 2, p. 175-189.
    [Google Scholar]
82. Witte, Mantingh & Van Herten2017 – T.Witte, E.Mantingh & M.van Herten, ‘Doodtij in de delta. Stand en toekomst van het Nederlandse literatuuronderwijs’. In: Spiegel der Letteren59 (2017) 1, p. 115-143.
    [Google Scholar]