Bestaat er universeel geldig opvoedingsadvies? Een genuanceerd antwoord op basis van de Zelf-Determinatie Theorie | Amsterdam University Press Journals Online
2004
Volume 44, Issue 1
  • ISSN: 1567-7109
  • E-ISSN: 2468-1652

Abstract

Samenvatting

Debatten over opvoeding handelen vaak over de vraag of er zoiets bestaat als universeel geldig opvoedingsadvies. Vanuit een relativistisch standpunt wordt de mogelijkheid van universele wetmatigheden in opvoeding in twijfel getrokken. Bovendien zou opvoedingsadvies vaak een normatief karakter hebben en ouders moeilijk haalbare idealen opdringen. In deze bijdrage nemen we, op basis van de Zelf-Determinatie Theorie (ZDT), een genuanceerde positie in binnen dit debat. Volgens deze theorie is het universeel bevorderlijk voor de ontwikkeling van kinderen om via opvoeding de noden aan autonomie, competentie, en verbondenheid van kinderen te ondersteunen. De theorie erkent echter dat er gradaties zijn in de effecten van noodondersteunend opvoeden, waarbij deze effecten deels (maar niet eindeloos) afhankelijk zijn van individuele en contextuele factoren. Opvoeden is ook een zaak van maatwerk, waarbij verschillende noodondersteunende ingrediënten afgestemd dienen te worden op kenmerken van het kind en de situatie. Er is dus ruimte voor diversiteit binnen de universaliteit. Opvoedingsadvies blijft binnen dit perspectief zinvol. Opdat ouders hiervoor zouden openstaan is het belangrijk dat het advies met de nodige empathie en ruimte voor keuzevrijheid wordt gecommuniceerd. Bovendien is het belangrijk om ook de noden van ouders zelf te ondersteunen op individueel en contextueel vlak opdat zij hun ouderrol met voldoening en een gevoel van zinvolheid kunnen vervullen.

Loading

Article metrics loading...

/content/journals/10.5117/PED2024.1.008.SOEN
2024-06-01
2024-07-21
Loading full text...

Full text loading...

/deliver/fulltext/15677109/44/1/PED2024.1.008.SOEN.html?itemId=/content/journals/10.5117/PED2024.1.008.SOEN&mimeType=html&fmt=ahah

References

  1. Brenning, K., Soenens, B., Mabbe, E., & Vansteenkiste, M. (2019). Ups and downs in the joy of motherhood: Maternal well-being as a function of psychological needs, personality, and infant temperament. Journal of Happiness Studies, 20, 229-250.
    [Google Scholar]
  2. Bülow, A., Neubauer, A. B., Soenens, B., Boele, S., Denissen, J. J., & Keijsers, L. (2022). Universal ingredients to parenting teens: Parental warmth and autonomy support promote adolescent well-being in most families. Scientific Reports, 12(1), 16836.
    [Google Scholar]
  3. Chen, B., Soenens, B., Vansteenkiste, M., Van Petegem, S., & Beyers, W. (2016). Where do the cultural differences in dynamics of controlling parenting lie? Adolescents as active agents in the perception of and coping with parental behavior. Psychologica Belgica, 56(3), 169-192.
    [Google Scholar]
  4. Chen, B., Van Assche, J., Vansteenkiste, M., Soenens, B., & Beyers, W. (2015). Does psychological need satisfaction matter when environmental or financial safety are at risk?. Journal of Happiness Studies, 16(3), 745-766.
    [Google Scholar]
  5. Grolnick, W. S., Levitt, M. R., Caruso, A. J., & Lerner, R. E. (2021). Effectiveness of a brief preventive parenting intervention based in self-determination theory. Journal of Child and Family Studies, 30, 905-920.
    [Google Scholar]
  6. Grolnick, W. S., & Pomerantz, E. M. (2009). Issues and challenges in studying parental control: Toward a new conceptualization. Child Development Perspectives, 3(3), 165-170.
    [Google Scholar]
  7. Joussemet, M., Landry, R., & Koestner, R. (2008). A self-determination theory perspective on parenting. Canadian Psychology, 49(3), 194-200.
    [Google Scholar]
  8. Laporte, N., Soenens, B., Brenning, K., & Vansteenkiste, M. (2021). Adolescents as active managers of their own psychological needs: The role of psychological need crafting in adolescents’ mental health. Journal of Adolescence, 88, 67-83.
    [Google Scholar]
  9. Levitt, M. R., Grolnick, W. S., & Raftery-Helmer, J. N. (2022). Maternal control and children’s internalizing and externalizing symptoms in the context of neighbourhood safety: moderating and mediating models. Journal of Family Studies, 28(4), 1543-1565.
    [Google Scholar]
  10. Mabbe, E., Soenens, B., Vansteenkiste, M., van der Kaap-Deeder, J., & Mouratidis, A. (2018). Day-to-day variation in autonomy-supportive and psychologically controlling parenting: The role of parents’ daily experiences of need satisfaction and need frustration. Parenting, 18(2), 86-109.
    [Google Scholar]
  11. Mauras, C. P., Grolnick, W. S., & Friendly, R. W. (2013). Time for “The talk”… Now what? Autonomy support and structure in mother-daughter conversations about sex. The Journal of Early Adolescence, 33(4), 458-481.
    [Google Scholar]
  12. Pinquart, M. (2017). Associations of parenting dimensions and styles with externalizing problems of children and adolescents: An updated meta-analysis. Developmental Psychology, 53(5), 873–932.
    [Google Scholar]
  13. Ramaekers, S., & Suissa, J. (2011). Parents as ‘educators’: Languages of education, pedagogy and ‘parenting’. Ethics and Education, 6(2), 197-212.
    [Google Scholar]
  14. Ryan, R. M., Duineveld, J. J., Di Domenico, S. I., Ryan, W. S., Steward, B. A., & Bradshaw, E. L. (2022). We know this much is (meta-analytically) true: A meta-review of meta-analytic findings evaluating self-determination theory. Psychological Bulletin, 148(11-12), 813–842.
    [Google Scholar]
  15. Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2017). Self-determination theory: Basic psychological needs in motivation, development, and wellness. Guilford.
    [Google Scholar]
  16. Soenens, B., Vansteenkiste, M., & Van Petegem, S. (2015). Let us not throw out the baby with the bathwater: Applying the principle of ‘universalism without uniformity’ to autonomy-supportive and controlling parenting. Child Development Perspectives, 9, 44-49.
    [Google Scholar]
  17. Vandenbroeck, M. (2019). Het gezin is dood. Leve het gezin. Van verdeelde naar gedeelde opvoedingsverantwoordelijkheid. Gompel & Scavina.
    [Google Scholar]
  18. Van der Kaap-Deeder, J., Mabbe, E., Dieleman, L., Brenning, K., Vansteenkiste, M., & Soenens, B. (2019). De ene dag is de andere niet: Een dynamische kijk op autonomieondersteunend opvoeden. Kind en Adolescent, 40, 89-93.
    [Google Scholar]
  19. Vansteenkiste, M., Ryan, R. M., & Soenens, B. (2020). Basic psychological need theory: Advancements, critical themes, and future directions. Motivation and Emotion, 44, 1-31.
    [Google Scholar]
  20. Vansteenkiste, M. & Soenens, B. (2015). Vitamines voor groei: Ontwikkeling voeden vanuit de Zelf-Determinatie Theorie. Leuven: Acco.
    [Google Scholar]
  21. Vasquez, A. C., Patall, E. A., Fong, C. J., Corrigan, A. S., & Pine, L. (2016). Parent autonomy support, academic achievement, and psychosocial functioning: A meta-analysis of research. Educational Psychology Review, 28(3), 605-644.
    [Google Scholar]
  22. Wang, Q., Pomerantz, E. M., & Chen, H. (2007). The role of parents’ control in early adolescents’ psychological functioning: A longitudinal investigation in the United States and China. Child Development, 78(5), 1592-1610.
    [Google Scholar]
  23. Waterschoot, J., Vansteenkiste, M., & Soenens, B. (2019). The effects of experimentally induced choice on elementary school children’s intrinsic motivation: The moderating role of indecisiveness and teacher–student relatedness. Journal of Experimental Child Psychology, 188, 104692.
    [Google Scholar]
  24. Yu, S., Chen, B., Levesque-Bristol, C., & Vansteenkiste, M. (2018). Chinese education examined via the lens of self-determination. Educational Psychology Review, 30, 177-214.
    [Google Scholar]
http://instance.metastore.ingenta.com/content/journals/10.5117/PED2024.1.008.SOEN
Loading
This is a required field
Please enter a valid email address
Approval was a Success
Invalid data
An Error Occurred
Approval was partially successful, following selected items could not be processed due to error