-
OAWat moeders (moeten) weten: opvoedingsadvies via negentiende- en vroegtwintigste-eeuwse poppenverhalen
- Amsterdam University Press
- Source: Pedagogiek, Volume 45, Issue 3, Dec 2025, p. 248 - 269
-
- 01 Dec 2025
Abstract
Poppenverhalen waren in de negentiende en twintigste eeuw een populair genre, dat werd ingezet om meisjes voor te bereiden op hun moederrol en het huishouden. Deze boeken richtten zich echter niet enkel tot de jonge lezeressen, maar voedden ook de moeders op. Steunend op inzichten uit de narratologie en empirisch lezersonderzoek stel ik in dit stuk dat (mee) lezende moeders zich in deze poppenverhalen met meerdere personages konden identificeren, namelijk het kind, de pop, de moederfiguur of de volwassen verteller, en zo werden aangezet tot reflectie op hun ouderrol. Hoewel die poppenverhalen burgerlijke normen met betrekking tot het moederschap propageren, bevatten ze ook subversieve en emanciperende elementen. Passages waarin de ongehoorzaamheid van het kind of de pop wordt beschreven, openden de mogelijkheid om idealen met betrekking tot moederschap in vraag te stellen. In sommige werken zetten vrouwelijke auteurs zich af tegen de dominantie van mannelijke pedagogen en vestigen ze de aandacht op de intelligentie van vrouwen en meisjes. Dergelijke verhalen kunnen vrouwen hebben geholpen om hun positie als morele en pedagogische expert in de huiselijke sfeer veilig te stellen. Tot slot slaat deze bijdrage de brug van deze historische poppenverhalen en hun werking naar hedendaagse voorleespraktijken en de mogelijke impact op iemands inschatting van de ouderrol. Net zoals de besproken poppenverhalen morele instructie vermengen met emotionele herkenbaarheid, kunnen hedendaagse prentenboeken ouders uitnodigen tot reflectie over wat het betekent om een ‘goede moeder’ te zijn, en (h)erkenning bieden van de moeilijkheden daarbij.