-
OADe verdwijnende lezer?
Een vergelijkend onderzoek naar lezergerichte oordelen in jeugdboekenrecensies uit 1975 en 1985
- Amsterdam University Press
- Source: Pedagogiek, Volume 45, Issue 3, dec. 2025, p. 290 - 310
-
- 01 dec. 2025
Samenvatting
Een belangrijk kenmerk van jeugdliteratuurkritiek is de asymmetrische relatie tussen critici en lezers: volwassen recensenten beoordelen een boek dat is bedoeld voor jonge lezers, waarbij ze zich richten tot volwassen bemiddelaars die jeugdboeken kiezen of kopen voor (hun) kinderen. Anders dan hun collega’s binnen de algemene kritiek kunnen ze niet (alleen) varen op hun eigen, volwassen leeservaringen en smaak, maar zullen ze – bewust of onbewust – ook de beoogde lezers in het achterhoofd houden en beoordelen of het betreffende jeugdboek bij deze jonge lezers in de smaak zou kunnen vallen of voor hen geschikt is. Volgens jeugdliteratuuronderzoeker Anne de Vries was dat laatste in de jaren tachtig van de vorige eeuw niet langer het geval. Hij constateert in de toenmalige jeugdliteratuurkritiek een groeiende tendens om vooral aandacht te schenken aan de literaire kwaliteiten van jeugdboeken en daarbij de jonge lezer uit het oog te verliezen. In deze bijdrage staat de vraag centraal of professionele jeugdboekenrecensenten destijds daadwerkelijk geen aandacht meer besteedden aan de ontmoeting tussen jeugdboek en jonge lezer. Daartoe zijn in totaal 102 jeugdboekenrecensies uit twee dagbladen (de Volkskrant en NRC Handelsblad) uit twee peiljaren, 1975 en 1985, geanalyseerd en vergeleken. Uit de kwantitatieve en kwalitatieve vergelijking blijkt dat de aandacht voor de jonge lezer tussen beide peiljaren niet is afgenomen. Er is in 1985 weliswaar meer aandacht voor literaire kwaliteiten van jeugdboeken dan tien jaar daarvoor, maar die gaat niet ten koste van die voor de jonge lezer. Anders dan De Vries stelde, verdween deze lezer destijds niet uit de jeugdliteratuurkritiek.